DE BOSKAPEL IN BUGGENHOUT BOS

De geschiedenis van de Boskapel in Buggenhout is een verhaal van geloof, gemeenschap en volgehouden devotie dat zich over meer dan verschillende eeuwen uitstrekt.

Ontstaan van een kapel in het bos

De Boskapel vindt haar oorsprong in de 16de eeuw, een periode waarin kleine veldkapellen overal in Vlaanderen ontstonden als plaatsen van gebed, bescherming en dankbaarheid. In Buggenhout groeide de devotie rond Onze-Lieve-Vrouw snel, vooral onder boeren en ambachtslieden die het bos doorkruisten voor werk en handel. De plek werd ervaren als een rustpunt, een plaats waar men even kon schuilen — letterlijk en geestelijk.

De eerste kapel was bescheiden van omvang, gebouwd in hout en later verstevigd met baksteen en uitgebreid in de 17de eeuw. Ze stond op een kruispunt van paden, wat haar vanzelf tot een ontmoetingsplek maakte.

De groei van een lokale bedevaart

Vanaf de 18de eeuw ontwikkelde zich een echte bedevaartstraditie. Mensen kwamen er bidden voor bescherming tegen ziekte, voor een goede oogst, voor vrede in het gezin. De kapel werd een symbool van volksgeloof: eenvoudig, warm, dicht bij het dagelijkse leven. De jaarlijkse Bosbegankenis ontstond iets later in deze periode. Families wandelden samen naar het bos, vaak met vaste rituelen: een kaars branden, een intentie neerleggen, een moment van stilte in de natuur, een bezoek aan de kapel voor men naar de kermis ging.
De kapel werd zo een spirituele ankerplaats voor het dorp.

Vernieuwingen en heropbouw

Doorheen de eeuwen werd de kapel meermaals gerenoveerd. In de 18de eeuw kreeg ze haar herkenbare vorm met een kleine toren en een steviger bakstenen structuur. In de 20ste eeuw volgden restauraties na stormschade en slijtage. De kapel bleef een geliefde plek voor persoonlijke devotie, ook buiten de Bosbegankenis. De meest recente vernieuwingen — waaronder de grote restauratie en heropening in 2026 — bevestigen hoe sterk de gemeenschap zich blijft inzetten voor dit erfgoed. De kapel is geen museum, maar een levende plaats van gebed.

De Boskapel vandaag

Vandaag is de Boskapel: een bedevaartsoord dat jaarlijks duizenden bezoekers ontvangt, een erfgoedplek die de Buggenhoutse identiteit mee vormgeeft, een liturgische ruimte waar de zaterdagochtendvieringen, openluchtvieringen, (kaarskens-) processies en Maria-devoties plaatsvinden, een stilteplek voor wandelaars, gezinnen en ouderen.

Ze staat symbool voor de verbondenheid tussen dorp, natuur en geloof — een zeldzame combinatie die Buggenhout uniek maakt.

De legende van het wilde varken

De mythe van het wilde varken is één van de meest kleurrijke en hardnekkige verhalen rond de Boskapel in Buggenhout. Het is een typisch voorbeeld van hoe volksdevotie, natuur en lokale geschiedenis in elkaar grijpen. Ze vertelt iets wezenlijks over het geloofsleven van de streek:
▪Bescherming in het dagelijkse leven. Mensen leefden dicht bij het bos, waar gevaar — van dieren, rovers of ongelukken — reëel was. De kapel werd een teken van veiligheid.
▪Maria als voorspreekster. De legende versterkte de lokale Mariadevotie: wie haar aanroept, wordt niet aan zijn lot overgelaten.
▪Een plek van dankbaarheid. De kapel werd een plaats waar mensen hun eigen “bijna‑ongevallen” of moeilijke momenten kwamen neerleggen.
▪Volksgeloof dat gemeenschap vormt. Het verhaal werd doorverteld aan kinderen, wandelaars, bedevaarders. Zo werd het deel van de Buggenhoutse identiteit.

_____________________________________

illustratie: Tuur De Rijbel, 1927 - 2016, “Boskapel te Buggenhout”. Olieverf op doek. Gesigneerd. Dim. 60 x 80 cm.

De Sage van Jan De Rijcke

In het jaar 1504, den 4en December was Jan de Rycke, drossaard van Buggenhout en Grimbergen uitgenodigd voor een jachtpartij. Deze edelman was een der befaamdste jagers uit zijn tijd, onverschrokken en dapper in den aanval, kloek en behendig in den afweer. Veel wilde zwijnen, hazen en reebokken had hij wellicht reeds in 't zand doen bijten, want wanneer hij ter jacht uittrok moesten een paar kloeke knapen hem vergezellen om den buit te helpen torschen en huiswaarts te brengen.

In den morgen dus van 4e December, andermaal het bosch ingereden, zag hij plotselings een buitengewoon groot wild zwijn op hem aanstormen. Jan de Rycke plaatst zich dadelijk afwerend gereed. Grimmend schiet het dier toe, de drossaard stoot het wapen vooruit, maar mist doel. Door het geweld van den mislukten stoot het evenwicht verliezende struikelt hij; het zwijn bonst hem zoo duchtig op het lijf, dat hij achterover stort, en vooraleer den jonker noodkreten van den jonker komen andere ridders toegesneld, die het vreeselijk dier bespringen en afmaken. De drossaard werd ter plaatse zelf ter aarde besteld.

Bron: onbekend.